Kontrola państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego z zakresu ochrony radiologicznej pacjenta obejmuje ocenę stanu urządzeń radiologicznych używanych do diagnostyki lub terapii a także porównanie stanu aktualnego z wymaganiami niezbędnymi do uzyskania zgody na prowadzenie działalności związanej z narażeniem na promieniowanie jonizujące w celach medycznych.
W ramach przeprowadzanej kontroli państwowy wojewódzki inspektor sanitarny ma również prawo przeprowadzać, w zależności od potrzeb, niezależne pomiary w zakresie wewnętrznych testów kontroli parametrów fizycznych urządzeń radiologicznych. Pomiary te mogą być wykonywane przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego bezpośrednio lub na jego zlecenie przez właściwe jednostki akredytowane niepozostające w stosunku podległości służbowej lub organizacyjnej do kontrolowanego podmiotu.
Autor: admin
Kto to jest fizyk medyczny?
Fizyk medyczny to osoba posiadająca tytuł specjalisty w dziedzinie fizyka medyczna.
We wszystkich czynnościach, w których przewidziany jest udział fizyka medycznego dopuszcza się do dnia 31 grudnia 2010 r. udział fizyka bez specjalizacji posiadającego co najmniej 2-letni staż pracy w jednostce ochrony zdrowia w zakresie medycznych zastosowań promieniowania jonizującego.
Jaki jest zakres audytu wewnętrznego w pracowni RTG?
Zakres klinicznego audytu wewnętrznego obejmuje sprawdzenie co najmniej:
1) zgodności procedur roboczych z wzorcowymi (niestety procedury wzorcowe od dnia wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2005 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej do dnia dzisiejszego nie zostały jeszcze opublikowane)
2) prowadzenia analizy zdjęć odrzuconych;
3) sposobu postępowania z podstawową dokumentacją medyczną (skierowanie, opis wyniku);
4) częstości wykonywanych testów.
Zespół audytorski może dokonywać bieżącej obserwacji realizacji procedur roboczych.
W terminie miesiąca od zakończenia audytu RTG jest sporządzany protokół i przekazywany kierownikowi pracowni / gabinetu rentgenowskiego.
Nieprawidłowości proceduralne i organizacyjne stwierdzone w trakcie klinicznego audytu wewnętrznego podlegają natychmiastowym działaniom korygującym.
Nieprawidłowości techniczne wykryte w trakcie klinicznego audytu wewnętrznego podlegają usunięciu w terminie wyznaczonym przez kierownika pracowni / gabinetu RTG.
Edycja:
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz.U. z 2013 r., nr 1015 z późn. zm.),
zakres przedmiotowy klinicznego audytu wewnętrznego z zakresu rentgenodiagnostyki obejmuje sprawdzenie co najmniej:
- zgodności procedur roboczych z wzorcowymi,
- prowadzenia analizy zdjęć odrzuconych,
- sposobu postępowania z podstawową dokumentacją medyczną,
- częstości wykonywania i wyników bieżących testów specjalistycznych i testów podstawowych,
- wielkości dawek otrzymywanych przez pacjentów w stosowanych procedurach radiologicznych.
Kto może podtrzymać osobę podczas wykonywania zdjęcia RTG?
Jeżeli podczas wykonywania zdjęcia rentgenowskiego pacjent musi być podtrzymany (lub wymaga tego sytuacja np. w przypadku małych dzieci) czynność tę wykonuje osoba pełnoletnia, która nie jest w ciąży, uprzednio została wyposażona w środki ochrony indywidualnej (fartuch i rękawice ochronne z gumy ołowiowej), została poinstruowana o sposobie postępowania i poinformowana o ryzyku radiacyjnym. Podczas wykonania zdjęcia rtg z pacjentem może zostać członek rodziny lub opiekun pacjenta, który spełnia wymienione wyżej warunki.
Czy można wykonać zdjęcie rentgenowskie w ciąży?
Wykonywanie prześwietleń / zdjęć rentgenowskich u kobiet w ciąży jest ograniczone do niezbędnych przypadków, jeżeli nie mogą być one wykonane po rozwiązaniu. Zdjęcia rentgenowskie kobietom w ciąży należy wykonywać w sposób zapewniający maksymalną ochronę płodu przed ekspozycją na promieniowanie, poprzez wybór właściwej techniki badania oraz stosowanie właściwych osłon osobistych na okolicę brzucha i miednicy.
Audyt wewnętrzny w pracowni RTG / gabinecie RTG
Kliniczny audyt wewnętrzny w zakresie rentgenodiagnostyki zgodnie z przepisami powinien być przeprowadzany co najmniej raz w roku. Audyt taki wykonywany jest na polecenie kierownika pracowni/gabinetu RTG. Kierownik powołuje zespół audytorski, który składa się z lekarza radiologa i technika elektroradiologii lub fizyka medycznego albo inżyniera medycznego. Jeśli w pracowni lub gabinecie rentgenowskim nie ma możliwości powołania zespołu audytorskiego, kierownik występuje w tej sprawie z wnioskiem do konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej.
Edycja:
W grudniu 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 listopada 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej.
Nowelizacja rozporządzenia określa, że jednostkach ochrony zdrowia wykonujących procedury wyłącznie z zakresu stomatologicznych zdjęć wewnątrzustnych albo wyłącznie z zakresu densytometrii kości do przeprowadzenia klinicznego audytu wewnętrznego kierownik jednostki powołuje przynajmniej jedną osobę, która jest uprawniona do wykonywania procedur podlegających temu audytowi.
Jak powinna być wyposażona mammograficzna pracownia RTG?
Pracownia mammograficzna (jeśli nie jest w niej zainstalowany aparat mammograficzny z cyfrowym zapisem obrazów radiologicznych) powinna być wyposażona co najmniej w automatyczną wywoływarkę błon rentgenowskich przeznaczoną fabrycznie do obróbki błon mammograficznych i odpowiednio wyregulowaną do tego celu; kasety z foliami wzmacniającymi i błonami rentgenowskimi przystosowanymi wyłącznie do zdjęć mammograficznych; negatoskop przeznaczony do przeglądania zdjęć mammograficznych; aparaturę i sprzęt do kontroli procesu obrazowania w zakresie przewidzianym dla podstawowych testów wewnętrznej kontroli parametrów technicznych.
Łączność personelu z pacjentem
Pracownia rtg / gabinet rtg powinien być tak urządzony, aby zapewnić łączność głosową i wizualną pomiędzy personelem medycznym przebywającym w sterowni lub miejscu, z którego może być wykonywana ekspozycja a pacjentem przebywającym w gabinecie rentgenowskim. Warunek taki powinien być zapewniony przede wszystkich przez wzgląd na bezpieczeństwo pacjenta – operator aparatu widzi i słyszy co dzieje się z pacjentem, czy nie poruszył się, czy nie ma odruchu wymiotnego (stomatologiczne zdjęcia rentgenowskie), czy zachowuje taką pozycję, jaka została nadana mu przez osobę wykonującą zdjęcie – co jest szczególnie ważne w przypadku wykonywania zdjęć dzieciom.
Kto odpowiada za dobre wykonanie zdjęcia RTG?
Badania diagnostyczne z zastosowaniem promieniowania jonizującego (w tym zdjęcia RTG) wykonuje się w sposób gwarantujący osiągnięcie wymaganego rezultatu przy możliwie najmniejszej dawce promieniowania.
Za właściwe wykonanie takiego badania oraz za ograniczenie do minimum ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące odpowiada osoba wykonująca takie badanie.
Jakie dokumenty w pracowni rentgenowskiej?
W pracowni/gabinecie RTG znajdują się w oryginale lub uwierzytelnionych odpisach:
1) zezwolenie na uruchomienie i stosowanie aparatów rentgenowskich znajdujących się w pracowni i uruchomienie pracowni;
2) projekt pracowni lub gabinetu (rzuty pomieszczeń) wraz z projektem i opisem osłon stałych oraz wentylacji, zatwierdzonym przed uruchomieniem aparatu rentgenowskiego przez właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego przy uzgadnianiu dokumentacji projektowej;
3) dokumentacja techniczna dotycząca budowy, działania i obsługi aparatów rentgenowskich, w tym także urządzeń sygnalizacyjnych i blokujących;
4) instrukcje obsługi i świadectwa wzorcowania aparatury dozymetrycznej, jeżeli znajdują się w wyposażeniu pracowni;
5) protokoły pomiarów dozymetrycznych;
6) protokoły pokontrolne;
7) dokumenty programu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz instrukcja ochrony radiologicznej
8) zapisy dotyczące wewnętrznych testów kontroli parametrów technicznych aparatów rentgenowskich i obróbki błon rentgenowskich w ciemni oraz dokumenty spełniania testów akceptacyjnych urządzeń nowo instalowanych;
9) ewidencja:
- osób zatrudnionych w pracowni rentgenowskiej w podziale na odpowiednie kategorie narażenia,
- dawek otrzymywanych przez pracowników,
- orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy pracowników na określonym stanowisku;
10) program szkolenia i dokumenty potwierdzające jego realizację
11) zbiór przepisów prawnych dotyczących ochrony radiologicznej i zasad stosowania źródeł promieniowania jonizującego w medycynie
a ponadto dokumentacja systemu zarządzania jakością w pracowni/gabinecie RTG