Autor: admin

Informacja dla kobiet w ciąży

Zgodnie z obowiązującymi przepisami w pracowni rentgenowskiej / gabinecie rentgenowskim, w widocznym miejscu, znajduje się informacja o konieczności powiadomienia rejestratorki i operatora aparatu rentgenowskiego, przed wykonaniem badania, o tym, że pacjentka jest w ciąży.

Czy na badanie rengenowskie trzeba mieć skierowanie?

Badanie lub leczenie, które wymaga zastosowania promieniowania jonizującego wykonuje się na podstawie pisemnego skierowania wystawionego przez osobę kierującą na badanie lub leczenie przy użyciu promieniowania jonizującego.
Skierowanie takie powinno zawierać:
1)   imię, nazwisko i datę urodzenia pacjenta;
2)   cel i uzasadnienie badania lub leczenia;
3)   wstępne rozpoznanie kliniczne;
4)   informacje niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia medycznej procedury radiologicznej;
5)   podpis i pieczęć osoby kierującej na badanie lub leczenie przy użyciu promieniowania jonizującego.

Bez skierowania może być wykonane badanie w ramach badań przesiewowych, densytometrii kostnej lub dla celów stomatologicznych (z wyłączeniem badań pantomograficznych i cefalometrycznych) oraz w przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia pacjenta.

Jakie szkolenia pracowników w pracowni RTG?

Pracownicy zatrudnieni w pracowni rentgenowskiej / gabinecie rentgenowskim muszą być objęci programem szkoleń. Szkolenia dzielą się na wstępne i okresowe (przeprowadzane nie rzadziej niż co 5 lat). Osobą, która ma obowiązek zapewnić prowadzenie szkoleń oraz opracować ich program jest kierownik pracowni/gabinetu RTG.
Szkolenia takie obejmują w szczególności:
1)ogólne procedury ochrony radiologicznej i podejmowane środki ostrożności związane z działalnością wykonywaną przez pracownię rtg
2)procedury ochrony radiologicznej i podejmowane środki ostrożności związane z konkretnym stanowiskiem pracy;
2a)informację o możliwych skutkach utraty kontroli nad źródłem promieniowania jonizującego, z którym jest wykonywana działalność;
3)w przypadku kobiet – także informację o konieczności niezwłocznego powiadomienia kierownika jednostki organizacyjnej o ciąży
Zanim opracowane przez kierownika jednostki szkolenia zostaną przeprowadzone muszą być zatwierdzone przez organ, który wydał zezwolenie na prowadzenie działalności związanej z użyciem promieniowania jonizującego.

Dodatkowo od 01.01.2009r. każda osoba wykonująca lub nadzorująca przeprowadzanie badania z zastosowaniem promieniowania jonizującego musi odbyć specjalistyczne szkolenie z zakresu ochrony radiologicznej pacjenta. Szkolenia te przeprowadzane są przez uprawnione jednostki i kończą się egzaminem. Certyfikat ukończenia szkolenia z zakresu ochrony radiologicznej pacjenta ważny jest przez 5 kolejnych lat.

Jakie procedury w dokumentacji pracowni RTG?

Minimalny zakres procedur, które powinny się znajdować w dokumentacji systemu zarządzania jakością w gabinecie / pracowni RTG obejmuje:
1)   procedurę nadzoru nad dokumentacją;
2)   procedurę nadzoru nad zapisami;
3)   procedurę audytów wewnętrznych;
4)   procedurę postępowania z usługą niezgodną;
5)   procedurę określającą działania korygujące i zapobiegawcze;
6)   procedury zapewniające skuteczne planowanie, realizowanie, nadzorowanie i kontrolowanie procesów bazowych (np. planowania leczenia, napromieniania, wykonywania badań diagnostycznych, leczenia radioizotopami, kontroli aparatury terapeutycznej i pomiarowej itd.) i wspomagających (np. ochrony radiologicznej, rejestracji, zakupów, gospodarki materiałowej, komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej, obiegu dokumentacji itd.) zgodnie z wymaganiami prawnymi oraz wymaganiami pacjentów.

Jakie ewidencje powinny być prowadzone w pracowni RTG?

W pracowni rentgenowskiej / gabinecie rentgenowskim powinny być prowadzone następujące ewidencje:

  • osób zatrudnionych w pracowni /gabinecie RTG w podziale na odpowiednie kategorie narażenia
  • orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy
  • dawek indywidualnych

Jak powinny być oznakowane drzwi do pracowni RTG?

Drzwi do pracowni rentgenowskiej / gabinetu rentgenowskiego powinny być oznakowane tabliczką informacyjną ze znakiem ostrzegawczym przed promieniowaniem jonizującym, której wzór wygląda następująco:

Na czym polega ochrona radiologiczna pacjenta?

Ochrona radiologiczna pacjenta jest to zespół czynności i ograniczeń zmierzających do zminimalizowania narażenia pacjenta na promieniowanie jonizujące, które nie będzie nadmiernie utrudniało lub uniemożliwiało uzyskania pożądanych i uzasadnionych informacji diagnostycznych lub efektów leczniczych.

Przepisy prawne dla gabinetów i pracowni rentgenowskich

Jakie są obowiązujące przepisy prawne dotyczące gabinetów i pracowni rentgenowskich?

Obowiązujące przepisy prawne dotyczące gabinetów i pracowni rentgenowskich to:

1.Ustawa – Prawo Atomowe  z dnia 29 listopada 2000 r. – (tekst jednolity Dz.U. Z 2007r. Nr 42 poz.276)
2.Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2005 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej. ( Dz.U. Nr 194, poz. 1625)
3.Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy z urządzeniami radiologicznymi (Dz.U. Nr 180, poz. 1325)
4.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2002r. w sprawie dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na działanie promieniowania jonizującego albo przy zgłaszaniu wykonywania tej działalności (Dz.U. Nr 220, poz. 1851 z późn. zm.)
5.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie planów postępowania awaryjnego w przypadku zdarzeń radiacyjnych (Dz. U. z 2005r. Nr 20, poz. 169 z późn. zm.)
6.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego. ( Dz.U. nr 20 poz. 168)
7.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 2007r. w sprawie wymagań dotyczących rejestracji dawek indywidualnych.  (Dz.U. Nr 131, poz. 913)
8.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2007r. w sprawie podstawowych wymagań dotyczących terenów kontrolowanych i nadzorowanych.( Dz.U. Nr 131, poz.910)
9.Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2006r. w sprawie sprawowania nadzoru i przeprowadzania kontroli w zakresie przestrzegania warunków ochrony radiologicznej w jednostkach organizacyjnych stosujących aparaty rentgenowskie do celów diagnostyki medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych (Dz. U. z 2007 Nr 1, poz. 11).
10.Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2006r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie w celach medycznych (Dz.U. Nr 239, poz. 1737)
11.Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004r. w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (Dz.U. Nr 280, poz. 2771)
12.Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332 z późn. zm.)

Edycja:

Przepisy prawne dotyczące gabinetów i pracowni rentgenowskich obowiązujące na początku 2016 roku to:

  1. Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (tekst jednolity Dz. U. 2014, poz. 1512 z późn. zm.)
  2. Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 10 listopada 2015r. w sprawie ogłoszenia wykazu wzorcowych procedur radiologicznych z zakresu radiologii – diagnostyki obrazowej i radiologii zabiegowej (DZ. URZ. Min. Zdr. 2015.78)
  3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących formy i treści wzorcowych i roboczych medycznych procedur radiologicznych (U. 2007 nr 24 poz. 161)
  4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz.U. z 2013 r., nr 1015 z późn. zm.)
  5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy z urządzeniami radiologicznymi (Dz. U. 2006, nr 180, poz. 1325)
  6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2015 r. w sprawie dokumentów wymaganych przy składaniu wniosku o wydanie zezwolenia na wykonywanie działalności związanej z narażeniem na działanie promieniowania jonizującego albo przy zgłoszeniu wykonywania tej działalności (U. 2015 poz. 1355)
  7. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie planów postępowania awaryjnego w przypadku zdarzeń radiacyjnych (Dz. U. 2005, nr 20, poz 169 z późn. zm.)
  8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego (Dz. U. 2005, nr 20, poz. 168)
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 2007 roku w sprawie wymagań dotyczących rejestracji dawek indywidualnych. (Dz. U. 2007, nr 131, poz. 913)
  10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2007 r. w sprawie podstawowych wymagań dotyczących terenów nadzorowanych i kontrolowanych ( Dz. U. 2007, nr 131, poz. 910)
  11. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2006 r. w sprawie nadzoru i kontroli w zakresie przestrzegania warunków ochrony radiologicznej w jednostkach organizacyjnych stosujących aparaty rentgenowskie do celów diagnostyki medycznej, radiologii zabiegowej, radioterapii powierzchniowej i radioterapii schorzeń nienowotworowych ( Dz. U. 2007, nr 1, poz.11)
  12. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2006 r. w sprawie nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach stosujących aparaty rentgenowskie w celach medycznych (Dz. U. 2006, nr 239, poz.1737).
  13. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie substancji chemicznych, ich mieszanin, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy (U. 2012 poz. 890)
  14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie minimalnych wymagań dla jednostek ochrony zdrowia udzielających świadczeń zdrowotnych z zakresu rentgenodiagnostyki, radiologii zabiegowej oraz diagnostyki i terapii radioizotopowej chorób nienowotworowych (U. 2008 nr 59 poz. 365 z późn. zm.)

Zasada ALARA

Na czym polega / Co to jest zasada ALARA?

Zasada Alara (As Low As Reasonably Acievable – tak nisko jak jest to realnie możliwe) to podstawowa zasada ochrony radiologicznej. Zasada ALARA to polityka minimalizacji ryzyka poprzez utrzymanie ekspozycji na najniższym poziomie pod względem kosztów, technologii i korzyści dla zdrowia.
Stosując zasadę ALARA badania diagnostyczne z zastosowaniem promieniowania jonizującego powinno wykonywać się w sposób gwarantujący osiągnięcie wymaganego rezultatu przy możliwie najmniejszej dawce promieniowania.

Jakie są obowiązki inspektora ochrony radiologicznej?

Obowiązkiem inspektora ochrpny radiologicznej jest nadzór nad przestrzeganiem przez jednostkę ochrony zdrowia warunków ochrony radiologicznej związanych z prowadzoną działalnością.

Do obowiązków tych należy:

  • nadzór nad przestrzeganiem prowadzenia działalności według instrukcji pracy z aparatami rentgenowskimi oraz nad prowadzeniem dokumentacji dotyczącej ochrony radiologicznej;
  • nadzór nad działaniem sygnalizacji ostrzegawczej i prawidłowym oznakowaniem miejsc pracy ze źródłami promieniowania jonizującego;
  • nadzór nad wykonywaniem podstawowych i specjalistycznych testów wewnętrznej kontroli parametrów aparatury rentgenowskiej, jeżeli nie wyznaczono do tego celu innej osoby;
  • nadzór nad sprawnym działaniem aparatury dozymetrycznej oraz aparatury do wykonywania testów wewnętrznej kontroli parametrów aparatury rentgenowskiej, jeżeli znajduje się na wyposażeniu jednostki ochrony zdrowia i jeżeli nie wyznaczono do tego celu innej osoby;
  • nadzór nad spełnieniem warunków dopuszczających pracowników do zatrudnienia na danym stanowisku pracy, w tym dotyczących szkolenia pracowników na stanowisku pracy w zakresie ochrony radiologicznej;
  • dokonywanie wstępnej oceny narażenia pracowników na podstawie wyników pomiarów dawek indywidualnych lub pomiarów dozymetrycznych w środowisku pracy i przedstawianie jej kierownikowi jednostki ochrony zdrowia;
  • informowanie pracowników o otrzymanych przez nich dawkach promieniowania jonizującego;
  • każdorazowe wyjaśnianie przyczyn wzrostu dawki indywidualnej ponad jej dotychczasowy poziom, w szczególności wyjaśnianie przyczyn przekroczenia limitów dawek i podejmowanie środków zaradczych oraz przekazywanie tych informacji kierownikowi jednostki ochrony zdrowia;
  • współpraca ze służbą bezpieczeństwa i higieny pracy, osobami wdrażającymi program ochrony radiologicznej i służbami przeciwpożarowymi w zakresie ochrony przed promieniowaniem jonizującym;
  • informowanie kierownika jednostki organizacyjnej o stanie ochrony radiologicznej oraz przedstawienie mu w formie pisemnej propozycji w zakresie polepszenia tego stanu lub usunięcia nieprawidłowości;
  • nadzór nad postępowaniem wynikającym z zakładowego planu postępowania awaryjnego, jeżeli na terenie jednostki ochrony zdrowia zaistnieje zdarzenie radiacyjne;
  • nadzór nad dokumentacją, o której mowa w przepisach regulujących szczegółowe warunki bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego
  • ustalanie wyposażenia jednostki ochrony zdrowia w środki ochrony indywidualnej, aparatury dozymetrycznej i pomiarowej oraz innego wyposażenia służącego do ochrony pracowników oraz pacjentów przed promieniowaniem jonizującym;
  • występowanie do kierownika jednostki ochrony zdrowia z wnioskiem o zmianę warunków pracy pracowników, w szczególności w sytuacji, gdy wyniki pomiarów dawek indywidualnych uzasadniają taki wniosek;
  • przedstawianie kierownikowi jednostki ochrony zdrowia opinii, w ramach badania i sprawdzania środków ochronnych i przyrządów pomiarowych, w zakresie skuteczności stosowanych środków i technik ochrony przed promieniowaniem jonizującym;
  • sprawdzanie kwalifikacji pracowników w zakresie ochrony radiologicznej i występowanie w tym zakresie z wnioskami do kierownika jednostki ochrony zdrowia;
  • występowanie do kierownika jednostki ochrony zdrowia z wnioskami o wprowadzenie zmian w instrukcjach pracy.

A także:

  • nadzór nad przestrzeganiem prowadzenia działalności według instrukcji pracy oraz nad prowadzeniem dokumentacji dotyczącej bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, w tym dotyczącej pracowników i innych osób, przebywających w jednostce w warunkach narażenia, z wyjątkiem ochrony radiologicznej pacjentów poddanych terapii i diagnostyce z wykorzystaniem promieniowania jonizującego;
  • nadzór nad spełnianiem warunków dopuszczających pracowników do zatrudnienia na danym stanowisku pracy, w tym dotyczących szkolenia pracowników na stanowisku pracy w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej;
  • opracowanie programu pomiarów dozymetrycznych w środowisku pracy i pomiarów oraz ewidencji dawek indywidualnych i przedstawienie ich do zatwierdzenia kierownikowi jednostki organizacyjnej;
  • współpraca z zakładowymi służbami bezpieczeństwa i higieny pracy, osobami wdrażającymi program bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, służbami przeciwpożarowymi i ochrony środowiska w zakresie ochrony przed promieniowaniem jonizującym;
  • wydawanie kierownikowi jednostki organizacyjnej opinii w zakresie ochrony przed promieniowaniem, stosownie do charakteru działalności i typu posiadanych uprawnień;
  • występowanie do kierownika jednostki organizacyjnej z wnioskiem o wstrzymywanie prac w warunkach narażenia, gdy są naruszone warunki zezwolenia lub inne przepisy z zakresu ochrony przed promieniowaniem jonizującym;
  • nadzór nad postępowaniem wynikającym z zakładowego planu postępowania awaryjnego, jeżeli na terenie jednostki organizacyjnej zaistnieje zdarzenie radiacyjne.