Fizyk medyczny to osoba posiadająca tytuł specjalisty w dziedzinie fizyka medyczna.
We wszystkich czynnościach, w których przewidziany jest udział fizyka medycznego dopuszcza się do dnia 31 grudnia 2010 r. udział fizyka bez specjalizacji posiadającego co najmniej 2-letni staż pracy w jednostce ochrony zdrowia w zakresie medycznych zastosowań promieniowania jonizującego.
Kategoria: Pracownia rentgenowska
Jak powinna być wyposażona mammograficzna pracownia RTG?
Pracownia mammograficzna (jeśli nie jest w niej zainstalowany aparat mammograficzny z cyfrowym zapisem obrazów radiologicznych) powinna być wyposażona co najmniej w automatyczną wywoływarkę błon rentgenowskich przeznaczoną fabrycznie do obróbki błon mammograficznych i odpowiednio wyregulowaną do tego celu; kasety z foliami wzmacniającymi i błonami rentgenowskimi przystosowanymi wyłącznie do zdjęć mammograficznych; negatoskop przeznaczony do przeglądania zdjęć mammograficznych; aparaturę i sprzęt do kontroli procesu obrazowania w zakresie przewidzianym dla podstawowych testów wewnętrznej kontroli parametrów technicznych.
Łączność personelu z pacjentem
Pracownia rtg / gabinet rtg powinien być tak urządzony, aby zapewnić łączność głosową i wizualną pomiędzy personelem medycznym przebywającym w sterowni lub miejscu, z którego może być wykonywana ekspozycja a pacjentem przebywającym w gabinecie rentgenowskim. Warunek taki powinien być zapewniony przede wszystkich przez wzgląd na bezpieczeństwo pacjenta – operator aparatu widzi i słyszy co dzieje się z pacjentem, czy nie poruszył się, czy nie ma odruchu wymiotnego (stomatologiczne zdjęcia rentgenowskie), czy zachowuje taką pozycję, jaka została nadana mu przez osobę wykonującą zdjęcie – co jest szczególnie ważne w przypadku wykonywania zdjęć dzieciom.
Kto odpowiada za dobre wykonanie zdjęcia RTG?
Badania diagnostyczne z zastosowaniem promieniowania jonizującego (w tym zdjęcia RTG) wykonuje się w sposób gwarantujący osiągnięcie wymaganego rezultatu przy możliwie najmniejszej dawce promieniowania.
Za właściwe wykonanie takiego badania oraz za ograniczenie do minimum ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące odpowiada osoba wykonująca takie badanie.
Jakie dokumenty w pracowni rentgenowskiej?
W pracowni/gabinecie RTG znajdują się w oryginale lub uwierzytelnionych odpisach:
1) zezwolenie na uruchomienie i stosowanie aparatów rentgenowskich znajdujących się w pracowni i uruchomienie pracowni;
2) projekt pracowni lub gabinetu (rzuty pomieszczeń) wraz z projektem i opisem osłon stałych oraz wentylacji, zatwierdzonym przed uruchomieniem aparatu rentgenowskiego przez właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego przy uzgadnianiu dokumentacji projektowej;
3) dokumentacja techniczna dotycząca budowy, działania i obsługi aparatów rentgenowskich, w tym także urządzeń sygnalizacyjnych i blokujących;
4) instrukcje obsługi i świadectwa wzorcowania aparatury dozymetrycznej, jeżeli znajdują się w wyposażeniu pracowni;
5) protokoły pomiarów dozymetrycznych;
6) protokoły pokontrolne;
7) dokumenty programu bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej oraz instrukcja ochrony radiologicznej
8) zapisy dotyczące wewnętrznych testów kontroli parametrów technicznych aparatów rentgenowskich i obróbki błon rentgenowskich w ciemni oraz dokumenty spełniania testów akceptacyjnych urządzeń nowo instalowanych;
9) ewidencja:
- osób zatrudnionych w pracowni rentgenowskiej w podziale na odpowiednie kategorie narażenia,
- dawek otrzymywanych przez pracowników,
- orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy pracowników na określonym stanowisku;
10) program szkolenia i dokumenty potwierdzające jego realizację
11) zbiór przepisów prawnych dotyczących ochrony radiologicznej i zasad stosowania źródeł promieniowania jonizującego w medycynie
a ponadto dokumentacja systemu zarządzania jakością w pracowni/gabinecie RTG
Informacja dla kobiet w ciąży
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w pracowni rentgenowskiej / gabinecie rentgenowskim, w widocznym miejscu, znajduje się informacja o konieczności powiadomienia rejestratorki i operatora aparatu rentgenowskiego, przed wykonaniem badania, o tym, że pacjentka jest w ciąży.
Czy na badanie rengenowskie trzeba mieć skierowanie?
Badanie lub leczenie, które wymaga zastosowania promieniowania jonizującego wykonuje się na podstawie pisemnego skierowania wystawionego przez osobę kierującą na badanie lub leczenie przy użyciu promieniowania jonizującego.
Skierowanie takie powinno zawierać:
1) imię, nazwisko i datę urodzenia pacjenta;
2) cel i uzasadnienie badania lub leczenia;
3) wstępne rozpoznanie kliniczne;
4) informacje niezbędne do prawidłowego przeprowadzenia medycznej procedury radiologicznej;
5) podpis i pieczęć osoby kierującej na badanie lub leczenie przy użyciu promieniowania jonizującego.
Bez skierowania może być wykonane badanie w ramach badań przesiewowych, densytometrii kostnej lub dla celów stomatologicznych (z wyłączeniem badań pantomograficznych i cefalometrycznych) oraz w przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia pacjenta.
Jakie szkolenia pracowników w pracowni RTG?
Pracownicy zatrudnieni w pracowni rentgenowskiej / gabinecie rentgenowskim muszą być objęci programem szkoleń. Szkolenia dzielą się na wstępne i okresowe (przeprowadzane nie rzadziej niż co 5 lat). Osobą, która ma obowiązek zapewnić prowadzenie szkoleń oraz opracować ich program jest kierownik pracowni/gabinetu RTG.
Szkolenia takie obejmują w szczególności:
1)ogólne procedury ochrony radiologicznej i podejmowane środki ostrożności związane z działalnością wykonywaną przez pracownię rtg
2)procedury ochrony radiologicznej i podejmowane środki ostrożności związane z konkretnym stanowiskiem pracy;
2a)informację o możliwych skutkach utraty kontroli nad źródłem promieniowania jonizującego, z którym jest wykonywana działalność;
3)w przypadku kobiet – także informację o konieczności niezwłocznego powiadomienia kierownika jednostki organizacyjnej o ciąży
Zanim opracowane przez kierownika jednostki szkolenia zostaną przeprowadzone muszą być zatwierdzone przez organ, który wydał zezwolenie na prowadzenie działalności związanej z użyciem promieniowania jonizującego.
Dodatkowo od 01.01.2009r. każda osoba wykonująca lub nadzorująca przeprowadzanie badania z zastosowaniem promieniowania jonizującego musi odbyć specjalistyczne szkolenie z zakresu ochrony radiologicznej pacjenta. Szkolenia te przeprowadzane są przez uprawnione jednostki i kończą się egzaminem. Certyfikat ukończenia szkolenia z zakresu ochrony radiologicznej pacjenta ważny jest przez 5 kolejnych lat.
Jakie procedury w dokumentacji pracowni RTG?
Minimalny zakres procedur, które powinny się znajdować w dokumentacji systemu zarządzania jakością w gabinecie / pracowni RTG obejmuje:
1) procedurę nadzoru nad dokumentacją;
2) procedurę nadzoru nad zapisami;
3) procedurę audytów wewnętrznych;
4) procedurę postępowania z usługą niezgodną;
5) procedurę określającą działania korygujące i zapobiegawcze;
6) procedury zapewniające skuteczne planowanie, realizowanie, nadzorowanie i kontrolowanie procesów bazowych (np. planowania leczenia, napromieniania, wykonywania badań diagnostycznych, leczenia radioizotopami, kontroli aparatury terapeutycznej i pomiarowej itd.) i wspomagających (np. ochrony radiologicznej, rejestracji, zakupów, gospodarki materiałowej, komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej, obiegu dokumentacji itd.) zgodnie z wymaganiami prawnymi oraz wymaganiami pacjentów.
Jakie ewidencje powinny być prowadzone w pracowni RTG?
W pracowni rentgenowskiej / gabinecie rentgenowskim powinny być prowadzone następujące ewidencje:
- osób zatrudnionych w pracowni /gabinecie RTG w podziale na odpowiednie kategorie narażenia
- orzeczeń lekarskich stwierdzających brak przeciwwskazań do pracy
- dawek indywidualnych